Özgüven, kendimize ve becerilerimize güvenme hâlimizdir. Ancak çoğu zaman özgüven kavramıyla özdeğeri karıştırırız. Özgüven “yapabilirim” duygusuyken, özdeğer “ne yaparsam yapayım, ben değerliyim” duygusudur. Özdeğer sağlam olduğunda, özgüvenin dalgalanmaları bizi sarsmaz.

Nasıl gelişir, nasıl zedelenir?

Özdeğer ve özgüven, erken çocukluk dönemindeki yansıtmalarla biçimlenir. Çocuğun hatalarına nasıl tepki verildiği, başarıları karşısında nasıl aynalanıldığı, duygularının kabul görüp görmediği — hepsi yetişkinlikteki kendilik algısını şekillendirir. Sürekli eleştirilen, karşılaştırılan ya da “ancak bir şey başardığında sevilen” bir çocuk, yetişkinlikte “yeterince iyi değilim” hissini içinde taşıyabilir.

Belirtiler

• Sürekli kendini başkalarıyla karşılaştırma — ve genellikle eksik bulma
• Takdir karşısında “aslında o kadar da iyi değildim” diye küçümsemek
• Hata yaptığında saatlerce ya da günlerce üzerinde durmak
• İstediğini talep edememek, “hayır” diyememek
• İltifatları zorlanarak kabul etmek
• Mükemmeliyetçilik ve “yeterince iyi değilim” hissi
• Kararsızlık ve kararlarını başkalarına doğrulatma ihtiyacı

Mükemmeliyetçilik ve özdeğer

Mükemmeliyetçilik, çoğu zaman özdeğeri korumak için geliştirilen bir savunma biçimidir: “Mükemmel olursam reddedilmem.” Oysa bu, kendini sürekli yetersiz hissetme döngüsünü de besler çünkü mükemmele asla ulaşılamaz. Terapi sürecinde bu döngüyü birlikte çözmek önemli bir aşama.

Terapide ne üzerinde çalışıyoruz?

Özgüven ve özdeğer çalışması, hızlı bir çözümden çok sabırlı bir süreç gerektirir. Terapide üzerinde çalıştığımız alanlar:

• İçsel “eleştirel ses”i tanıma — “beceremezsin”, “hak etmedin” gibi otomatik düşünceler
• Bu sesin kaynağını bulmak — hangi erken yaşantı bu sesi doğurdu
• EMDR ile olumsuz kök inançları yeniden işleme (“yetersizim” gibi)
• Sınır koyma ve “hayır” diyebilme becerisini kazanma
• Başarıları içselleştirme ve “ben yaptım” diyebilme becerisi

Özdeğeri güçlendirmek, hem psikodinamik yaklaşım hem de BDT ile çalışılabilir. Hangisinin önceliğe alınacağı, kişinin ihtiyacına göre birlikte belirlenir.

İlgili sayfalar: Sosyal anksiyete, ilişki problemleri, duygu düzenleme.

Ön görüşme ve randevu

Yukarıdaki konularda birlikte çalışmak için WhatsApp üzerinden kısa bir mesaj gönderebilir, uygun seans saatlerini birlikte planlayabiliriz. Yüz yüze seansları Kadıköy’deki ofisimde, uygun olmayan dönemlerde ise online olarak sürdürebiliriz.

Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır ve kişisel bir değerlendirmenin yerine geçmez.