“Öğretmen odaklanamadığını söylüyor”, “ders çalışırken her an bir şeye kayıyor”, “verdiğim görevi unutuyor”… Bu cümleler pek çok ebeveynin karşılaştığı bir endişenin ifadesi. Peki her dalgınlık dikkat eksikliği midir? Hayır. Ancak belirli bir noktada profesyonel değerlendirme yararlı olabilir.

Gelişimsel dikkat süreleri

Çocukların dikkat süresi yaşa göre değişir. Kabaca:

• 3 yaş — 3-5 dakika
• 4-5 yaş — 8-12 dakika
• 6-8 yaş — 15-20 dakika
• 9-12 yaş — 25-30 dakika
• Ergenlik ve sonrası — 30-45 dakika

Bu süreler ortalamadır — ilgili bir aktivite için daha uzun, ilgisiz bir göreve karşı daha kısa olabilir.

Dikkat eksikliği belirtileri

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) üç ana biçimde görülebilir: dikkat eksikliği ağırlıklı, hiperaktif-impulsif ağırlıklı ya da karma. Belirtiler:

• Detaylara dikkat etmeme, dikkatsizlik hataları
• Görevlerde dikkati sürdürmekte güçlük
• Dinliyormuş gibi görünmeme
• Talimatları takip etmekte zorlanma
• Organize olmakta güçlük
• Zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınma
• Eşyaları kaybetme
• Dış uyaranlarla kolayca dikkat dağılması
• Günlük faaliyetleri unutma
• Hiperaktivite: oturamama, kıpır kıpırlık, çok konuşma
• Dürtüsellik: sırasını bekleyememe, cevabı yüksek sesle söyleme

Ne zaman uzman desteği?

• Belirtiler 6 aydan uzun süre devam ediyorsa
• Birden fazla ortamda (ev, okul) görülüyorsa
• Akademik ya da sosyal işlevselliği belirgin olarak etkiliyorsa
• Çocuk bu durumdan rahatsızlık duyuyorsa

MOXO Dikkat Testi

Dikkat değerlendirmesinde kullandığım en objektif araçlardan biri MOXO Dikkat Testi. Bilgisayar tabanlı MOXO, dikkati 4 ayrı boyutta ölçer:

• Dikkatlilik (attention): Doğru uyaranlara verilen yanıtlar
• Zamanlama (timing): Yanıt verme hızı
• Dürtüsellik (impulsivity): Yanlış uyaranlara verilen yanıtlar
• Hiperaktivite: Gereksiz tepkiler

MOXO, görsel ve işitsel çeldiricilerle test yaparak gerçek yaşamdaki dikkat performansına yakın bir ölçüm sağlar. Yaş aralığı: 6–65. MOXO uygulayıcı sertifikama 2022’de MOXO Türkiye’den sahip oldum.

Değerlendirme süreci

1. Ebeveyn görüşmesi — gelişim öyküsü ve mevcut endişelerin alınması
2. Çocukla tanışma ve gözlem seansı
3. MOXO testi uygulaması (yaklaşık 15-20 dakika)
4. Gerekirse ek testler (WISC-IV, CAS)
5. Öğretmen bilgisi (olanaklı ise)
6. Değerlendirme ve geri bildirim görüşmesi
7. Gerekirse psikiyatrist iş birliği

Yaklaşım

Dikkat problemi tespit edildiğinde yaklaşım çok yönlüdür: davranışsal stratejiler, çocuğa özel çalışma rutinleri, aile içi iletişim desteği ve gerektiğinde ilaç tedavisi için psikiyatrist iş birliği. “Tek bir reçete” yoktur, her çocuk için plan farklıdır.

İlgili sayfalar: Öğrenme güçlükleri, akademik problemler, PASS & CAS yazısı, dikkat problemi yazısı.

Ebeveyn görüşmesi ve değerlendirme

Çocuğunuzla ilgili endişelerinizi paylaşmak ve değerlendirme sürecini birlikte planlamak için WhatsApp üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. İlk görüşme ebeveynle yapılır; sonraki aşamada çocukla tanışma seansı gerçekleştirilir.

Bu sayfa genel bilgi içerir, bireysel değerlendirmenin yerine geçmez.