Çocuklar da travmayı yaşarlar — hatta onların travma karşısındaki kırılganlıkları yetişkinlerden daha fazladır çünkü gelişmekte olan bir sinir sistemi ve kendilik duygusu söz konusudur. Çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimler, uygun destek alınmadığında yetişkin yaşamını da derinden etkileyebilir.

Çocukları etkileyen travmatik yaşantılar

• Büyük T travmalar: Kaza, afet, cinsel ya da fiziksel istismar, yakın birinin ani ölümü, savaş, saldırı tanıklığı
• Küçük t travmalar: Duygusal ihmal, sürekli eleştiri, aile içi şiddete tanıklık, aile içi boşanma süreci, taşınma, ciddi bir hastalık süreci, uzun süreli ebeveyn ayrılığı
• Tıbbi travmalar: Uzun hastane yatışları, invaziv tıbbi işlemler
• Gelişimsel travmalar: Erken dönemde kronik duygusal yetersizlik

Çocukta travma belirtileri

Çocuklar travmayı yetişkinlerden farklı biçimlerde dışavururlar. Yaşa göre değişen belirtiler:

Küçük çocuklar (0-6 yaş)

• Alt ıslatma gerilemesi, parmak emme gibi daha önceki davranışlara dönüş
• Uyku güçlüğü, kabuslar
• Aşırı yapışkanlık
• Oyunda tekrarlayan “travma teması” (travmatik sahneyi tekrar tekrar oynama)
• Aşırı ağlama ya da duygusal uyuşma

Okul çağı çocuklar (6-12 yaş)

• Konsantrasyon güçlüğü, akademik düşüş
• Baş ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı gibi bedensel şikâyetler
• Öfke patlamaları
• Sosyal çekilme ya da tam tersi, aşırı tepkisellik
• Kabuslar ve uyku güçlüğü
• Travmayla ilgili resim ya da hikâyeler çizme/anlatma

Ergenler

• Riskli davranışlar — alkol, madde, kendine zarar
• Ciddi akademik düşüş
• Yoğun öfke ya da içe kapanma
• Flashback’ler ve uyku bozuklukları
• “Yok oldum” hissi, duygusal uyuşma

Çocuklarda EMDR

Yetişkinlerde kullanılan EMDR protokolü, çocuklara uyarlanmış biçimiyle (çocuk uyarlamalı EMDR) uygulanabilir. Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyine göre; göz hareketleri yerine el tıklamaları ya da müzik uyaranları, konuşma yerine çizim ya da oyun kullanılabilir.

Çocuklarda EMDR, özellikle tek bir travmatik olay (kaza, kayıp, saldırı) karşısında hızlı ve etkili sonuç verir. Daha kompleks ya da erken dönem travmalarda süreç daha uzun ve dikkatli ilerler.

Oyun terapisinin travmadaki rolü

Danışan Merkezli Oyun Terapisi (CCPT), çocuğa travmatik yaşantıyı güvenli bir alanda kendi diliyle ifade etme fırsatı tanır. Çocuk, oyun yoluyla travmayı yeniden hikayelendirir, duygusal yükünü işler. Terapist yönlendirme yapmaz; çocuğun oynadığı oyunu izler, duygularını yansıtır, güvenli bir ilişki alanı sunar.

Ebeveyn süreci

Travmalı çocukla çalışırken ebeveynle de düzenli görüşmeler yaparım. Ebeveynin yaklaşımı iyileşme sürecinin en önemli parçasıdır. Birlikte ele aldığımız konular:

• Çocuğunuz nasıl davrandığını nasıl anlamlandıralım
• Tetikleyicilerle nasıl baş ederiz
• Güvenlik hissini nasıl güçlendiririz
• Ev ortamını nasıl düzenleriz
• Siz ebeveyn olarak kendinizi nasıl desteklersiniz

İlgili sayfalar: Çocuklarda kaygı, çocuklarda korkular, çocuklarda öfke, yetişkin travması, EMDR yazısı.

Ebeveyn görüşmesi ve değerlendirme

Çocuğunuzla ilgili endişelerinizi paylaşmak ve değerlendirme sürecini birlikte planlamak için WhatsApp üzerinden mesaj gönderebilirsiniz. İlk görüşme ebeveynle yapılır; sonraki aşamada çocukla tanışma seansı gerçekleştirilir.

Bu sayfa genel bilgi içerir, bireysel değerlendirmenin yerine geçmez.