Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB), travmatik bir yaşantının ardından semptomların en az bir ay devam etmesi ve kişinin yaşamını belirgin biçimde etkilemesi durumunda konulan bir tanıdır. Ancak TSSB tanısı almasanız bile travma sonrası yaşadığınız zorluklarla terapide çalışabilirsiniz — tanı olmak için beklemek gerekmez.

Kimlerde görülür?

TSSB, “savaş gazilerinin bozukluğu” olarak bilinirdi; oysa bugün biliyoruz ki yoğun bir trafik kazası, cinsel şiddet, aile içi şiddet, ani bir kayıp, uzun süreli taciz, ciddi bir hastalık tanısı, afet deneyimi, sağlık çalışanlarının zorlayıcı tanıklıkları gibi pek çok yaşantı TSSB’ye yol açabilir.

Araştırmalar, travmatik bir olay yaşayanların yaklaşık %10–20’sinin TSSB geliştirdiğini gösteriyor. Yani travma yaşamak kaçınılmaz olarak TSSB demek değil, ancak önemli bir risk var.

TSSB’nin dört ana belirti kümesi

1. Yeniden yaşama (intrusion)

• İstem dışı travmatik anılar
• Flashback — olayı sanki şimdi yaşıyormuş gibi hissetme
• Travmatik içerikli rüyalar
• Olayı hatırlatan şeyler karşısında yoğun duygusal ve bedensel tepkiler

2. Kaçınma (avoidance)

• Olayla ilgili düşünce, duygu ya da anıları zihne getirmekten kaçınma
• Olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden, konuşmalardan uzak durma

3. Olumsuz değişiklikler (negative alterations)

• “Kendim kötüyüm”, “dünya tehlikeli”, “kimseye güvenilmez” gibi değişen inançlar
• Suçluluk ve utanç
• Yaşamdan keyif alamama, duygusal uyuşma
• Önemli faaliyetlere ilgi kaybı
• Yakınlardan kopma hissi

4. Aşırı uyarılma (hyperarousal)

• İrritabilite ve öfke patlamaları
• Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü
• Uyku güçlüğü
• Aşırı tetikte olma (hypervigilance)
• Abartılı irkilme tepkisi

Kompleks TSSB

Tekrarlayan, kaçışın mümkün olmadığı travmatik yaşantıların ardından ortaya çıkan Kompleks TSSB (C-PTSD), klasik TSSB belirtilerine ek olarak duygu düzenleme güçlüğü, ilişkisel örüntülerde zorluk ve kendilikle ilgili olumsuz değerlendirmelerle karakterizedir. Özellikle çocukluk dönemi tekrarlayan ihmal/istismar yaşantılarında görülür.

Terapide neler yapıyoruz?

TSSB tedavisinde EMDR en çok tercih ettiğim yaklaşımdır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve pek çok uluslararası kurum TSSB tedavisinde EMDR’yi birinci basamakta öneriyor. EMDR terapisi sayfası ve EMDR yazısına bakabilirsiniz.

Travma çalışması aceleyle yapılmaz; önce stabilizasyon, sonra işleme, en sonunda entegrasyon aşamalarını izleriz. Her danışanla kendi hızında ilerleriz.

İlgili sayfalar: Travma, panik atak, kaygı.

Ön görüşme ve randevu

Yukarıdaki konularda birlikte çalışmak için WhatsApp üzerinden kısa bir mesaj gönderebilir, uygun seans saatlerini birlikte planlayabiliriz. Yüz yüze seansları Kadıköy’deki ofisimde, uygun olmayan dönemlerde ise online olarak sürdürebiliriz.

Bu sayfa genel bilgi amaçlıdır ve kişisel bir değerlendirmenin yerine geçmez.